Budynek nr 21
Wieżowiec – 17-kondygnacyjny drapacz chmur. W roku 1936 firma Baťa wystąpiła o pozwolenie na budowę obiektu o wysokości 77,5 m, który w swoim czasie stał się najwyższym budynkiem w Europie Środkowej, a także wzorcowym przykładem konstruktywizmu – kierunku architektonicznego promującego użytkową i przemysłową estetykę z wykorzystaniem najnowocześniejszych technologii swoich czasów.
Oznaczenie budynku pochodzi z amerykańskiego sposobu numeracji – jest to drugi budynek od wschodu i pierwszy od południa. Podstawę budynku stanowi żelbetowa konstrukcja o standardowym zlínskim module 6,15 × 6,15 m. Komunikację pionową rozwiązano kilkoma typami wind – obok szybkiej windy zainstalowano także windę obiegową (paternoster) oraz ruchome biuro dla Jana Antonína Bati. Niestety nigdy nie zdążył z niego skorzystać, ponieważ wkrótce wyemigrował. Biuro ma plan o wymiarach 6 × 6 m i znajduje się po wschodniej stronie obiektu. Zostało zaprojektowane tak, by dyrektor przez szerokie automatyczne drzwi mógł wejść na dowolne piętro albo przemawiać do pracowników przez radiowęzeł. Wnętrze wyposażono w prosty stół, klimatyzację i umywalkę. Budynek został wyposażony w system wentylacji i klimatyzacji firmy Carrier. A gdy zastanowimy się, ile biurowców w tamtych latach mogło poszczycić się takim wyposażeniem? Atmosfera początku XX wieku połączona z pomysłowymi rozwiązaniami technicznymi. Zwiedzanie można zamówić nie tylko w języku czeskim w Muzeum Moraw Południowo-Wschodnich w Zlínie.
Dom Handlowy w Zlínie
Ten ikoniczny budynek funkcjonalistyczny należał w latach 30. XX wieku do najnowocześniejszych i największych tego typu obiektów w Europie. Był nie tylko miejscem zakupów, lecz także spotkań i relaksu. Autorem projektu był nadworny architekt Bati – František Gahura. W swoich czasach należał do najnowocześniejszych centrów handlowych w republice – znajdowały się tu pierwsze ruchome schody w Czechosłowacji.
Nowa koncepcja domu towarowego obejmowała również zdolność autoprezentacji. Biała fasada służyła jako powierzchnia dla reklam ogłaszających akcje sprzedażowe i działalność wewnątrz budynku. Dużą wagę przywiązywano do wystaw sklepowych, sposobu prezentacji produktów i kompozycji wejścia. Ważnym elementem było zastosowanie dużych przeszkleń, aby „każdy mógł zajrzeć do jego wnętrza”. Strategia firmy zakładała również nocne oświetlenie domów towarowych. Wystawy były podświetlane reflektorami, których promienie nie wychodziły na ulicę.
Obecnie znajdują się tu restauracje, sklepy oraz hotel na 8. i 10. piętrze, łączący dziedzictwo estetyki Baťy ze współczesnym designem i doświadczeniami wellness oraz wyjątkowym widokiem na „ceglane miasto”.
Willa Tomáša Bati
Willa zaliczana jest do najważniejszych zabytków historycznych Republiki Czeskiej. Stanowi przykład architektury willowej wczesnego modernizmu reprezentowanego twórczością architekta Jana Kotěry. Zbudował ją Tomáš Baťa w latach 1909–1911 jako swoją rezydencję rodzinną, w stylu neoklasycyzmu i popularnej koncepcji angielskiego domu rodzinnego. Parter willi służył aktywnemu życiu rodzinnemu i towarzyskiemu.
Charakteryzował się wysokimi sufitami i otwartą przestrzenią z galerią, która łączyła go z drugim piętrem. Z parteru prowadziły dwa biegi schodów. Pierwszy kierował na drugie piętro, które było strefą spokoju i wypoczynku mieszkańców domu. Znajdował się tu także pokój gościnny z własną łazienką. Na piętrze mieścił się pokój dziecięcy, pokój Marii Baťovej, sypialnia małżeńska z łazienką i garderobą oraz mały pokój dla służącej. Tamże był także pokój gościnny z własną łazienką. Wnętrze damskiego pokoju zostało później wyposażone w meble autorstwa Dušana Sama Jurkoviča . Sypialnia z meblami drewnianymi i rurowymi miała sufit ozdobiony freskami. Poddasze oferowało dwa pokoje dla gości i służby oraz przestrzeń gospodarczą. Z poddasza prowadziło także wejście na wieżyczkę, z której roztaczał się widok na fabrykę i miasto.
Drugie schody, przeznaczone dla służby, łączyły wszystkie kondygnacje – od piwnicy aż po poddasze – wraz z tylnym wejściem.
Tomáš Baťa bardzo cenił miasta, które dzięki charakterowi ogrodowemu i zielonym przestrzeniom zapewniają mieszkańcom możliwość odpoczynku na łonie natury, dlatego także ogród wokół jego prywatnej willi był rozległy.
Po śmierci Tomáša Bati willa nadal służyła jako rezydencja rodzinna i reprezentacyjne zaplecze, gdzie Maria Baťová przyjmowała partnerów handlowych i ważnych gości, podtrzymując kontakty dyplomatyczne. Po 1950 roku dom został znacjonalizowany, a synowi zwrócono go dopiero po roku 1989. Dziś w willi ma siedzibę Fundacja Tomáša Bati. Zwiedzanie odbywa się w każdą pierwszą niedzielę miesiąca.
Więcej informacji: www.vychodni-morava.cz