Tak, prawdopodobnie znamy buty marki Bata – ale czy wiecie, że w latach 30. XX wieku założył on w Chełmku pierwszą w Polsce fabrykę z taśmową linią produkcyjną? A w Krapkowicach – jedną z największych firm obuwniczych w Europie?
Zapraszamy do miasta Zlín, gdzie pod koniec XIX wieku zaledwie osiemnastoletni Tomáš Baťa wraz z rodzeństwem założył rodzinną firmę, która po kilku dekadach zatrudniała pracowników w ponad 50 krajach świata. Do miasta, w którym na początku lat 30. XX wieku 30 000 pracowników wysyłało w świat około 3 milionów par butów rocznie.
Zlín urzeka od pierwszego spojrzenia zielenią i wyjątkową architekturą funkcjonalistyczną. Na każdym niemal kroku natrafimy tu na perełki nowoczesnej architektury – ceglane domy, słynne wille i ikoniczne budynki fabryczne. Za tym wszystkim stoi wizja Tomáša Baty, który wprowadził do Zlína ład, porządek i światowej klasy architektów – takich jak Gahura, Karfík czy Kotěra.
Prawdziwym klejnotem miasta jest Pomnik Tomáša Baty, wzniesiony rok po jego tragicznej śmierci, w 1933 roku. Do jego budowy użyto trzech materiałów: betonu, szkła i żelaza – materiałów, z których Baťa budował swoje fabryki, internaty i szkoły.
Budynek nr 21 – siedziba firmy Baťa. Gdy w 1936 roku złożono wniosek o pozwolenie na budowę wieżowca o wysokości 77,5 metra, z klimatyzacją i przeszkloną windą, Zlín zyskał najwyższy budynek w Europie. Koniecznie przejedźcie się legendarnym ruchomym biurem brata Tomáša Baty – J. A. Baty, windą typu paternoster, odwiedźcie taras widokowy i kawiarnię z pięknym widokiem na całe miasto.
Oczywiście warto też odwiedzić Willę Tomáša Baty.
Zlín to jednak nie tylko przeszłość związana z Tomášem Baťą. Z tego miasta pochodzi również architektka światowej sławy Eva Jiřičná, znana z projektów konstrukcji szklanych – m.in. autorstwa dworca autobusowego Canada Water czy wejścia do Muzeum Wiktorii i Alberta w Londynie, a także wnętrz Tańczącego Domu. Jiřičná jest również autorką projektu Centrum Kongresowego i Uniwersyteckiego w Zlínie oraz kilku budynków uniwersyteckich.
Wskazówka: Odkrywaj architekturę miasta z pomocą Zlińskiego Przewodnika Architektonicznego (Zlínský architektonický manuál). Tematyczne trasy można łatwo pobrać jako aplikację na telefon i mieć region Baty dosłownie w zasięgu ręki.
Więcej informacji: www.vychodni-morava.cz